Cernavodă 1: Komisja europejska nadal kocha atom tylko deklaratywnie

Data dodania: środa, 4 listopada 2026, autor: nuclear.pl

Wbrew deklaracjom kolejnych komisarzy, że Komisja Europejska kocha atom i go wspiera, decyzja otwierająca w sprawie modernizacji bloku Cernavodă 1 z 16 kwietnia po raz kolejny pokazuje, że w praktyce DG COMP robi wszystko, by tani atom w Unii był niemożliwy.

Cernavodă 1 to najtańsza możliwa inwestycja jądrowa w UE: głęboka modernizacja pracującego od 1996 r. bloku CANDU 6 o mocy netto 650 MWe kosztować ma ok. 3 mld euro i przedłużyć o 30 lat bezemisyjną produkcję energii.

Komisja wstępnie przyznaje w decyzji, że bez pomocy projekt nie powstanie, a modernizacje bloków jądrowych zalicza do najbardziej efektywnych kosztowo źródeł dyspozycyjnej energii bezemisyjnej. A mimo to, jak w każdej sprawie jądrowej od 2013 r., zakwestionowała wszystko, co składa się na koszt kapitału: dotację 600 mln euro, 30-letni CfD rozliczany od każdej wyprodukowanej MWh, cenę referencyjną, WACC, opłatę za gwarancje i podział nadzwyczajnych zysków 50/50 między SNN a państwo.

O cenie atomu decyduje koszt pieniądza, a każde żądanie Komisji go podnosi. Skrócenie CfD do okresu spłaty kredytów zostawia blok bez osłony cenowej na ostatnie 10–15 lat; za to ryzyko kapitał policzy sobie marżę. Bez dotacji cena wykonania rośnie z 80–100 do 90–110 EUR/MWh: budżet oszczędza raz, odbiorcy dopłacają ok. 10 euro/MWh przez 30 lat.

Dla atomu nie ma reguł – jest każdorazowa ocena, zawsze na jego niekorzyść. Czechom skrócono umowę z 60 do 40 lat i wycięto premię jądrową (3–3,5 pkt proc. za ryzyko budowy), Belgii oddano handel niezależnemu sprzedawcy i ścięto zwrot do 6–8%, Polsce skrócono CfD o 20 lat. Wynik znany z góry: za długo, za drogo, za mało rynku – czyli minimalizacji cen spot, a nie kosztu systemu w horyzoncie 30 lat. Każda decyzja jest też jednorazowa – nie obejmuje kolejnych bloków, nawet w tej samej technologii i lokalizacji.

Źródłem problemu są reguły CfD – art. 19d reformy rynku i niewiążące wytyczne z grudnia 2025 r., które DG COMP traktuje jak prawo i rozciąga na stare bloki, choć rozporządzenie dotyczy nowych. Wymagają reakcji bloku na ceny spot i wykluczają stałą cenę za każdą MWh. To samonapędzający się mechanizm drogiego prądu: dotowane OZE zbijają cenę, blok w podstawie ma ustępować, ilekroć spadnie ona poniżej kosztu zmiennego, a przy 80% kosztów stałych niewyprodukowana MWh nic nie oszczędza – podnosi cenę pozostałych.

Miarą jest „prywatny inwestor“: pomocą jest każde euro ponad to, co wyłożyłby on sam. Tyle że prywatnego inwestora nie interesuje bezpieczeństwo energetyczne ani tania energia – interesuje go stopa zwrotu w horyzoncie alternatywnej inwestycji. W atom bez osłony państwa nie wchodzi nikt, więc benchmark, którego żąda Komisja, nie istnieje. Państwo jest tu inwestorem właśnie dlatego, że rynek nim nie jest.

Wiatr i słońce mają spisane reguły (CEEAG, GBER); 25-letni CfD dla offshore przeszedł w 2021 r. bez dochodzenia. W PINC 2025 Komisja rzekomo chce 109 GW atomu do 2050 r. Przy koszcie kapitału, jaki sama wymusza, te moce po prostu nie powstaną.