Serwis informacyjny
Radioizotopy medyczne: kolejna strategia UE, wciąż brak decyzji
Data dodania: środa, 28 października 2026, autor: nuclear.pl
Komisja Europejska opublikowała 11 września 2026 roku komunikat w sprawie Europejskiej Inicjatywy Doliny Radioizotopów (ERVI). Jej celem jest zabezpieczenie długoterminowych dostaw radioizotopów medycznych w UE i ograniczenie zależności od dostawców zewnętrznych, zwłaszcza Rosji.

Unia Europejska zaspokaja dwie trzecie światowego zapotrzebowania na radioizotopy medyczne i eksportuje ok. połowy produkcji. Zapotrzebowanie na radioizotopy terapeutyczne ma się do 2035 roku potroić.
Tymczasem izotopy stabilne potrzebne do ich produkcji – m.in. iterb-176, z którego wytwarza się lutet-177 stosowany w leczeniu nowotworów – pochodzą z Rosji. UE nie produkuje też metalicznego HALEU, czyli uranu wzbogaconego do 19,75%, potrzebnego reaktorom badawczym. Same reaktory starzeją się, a finansowanie badań – ok. 70 mln euro – jest małe i rozproszone.
Strategia opiera się na pięciu filarach: badaniach i innowacjach, inwestycjach w zdolności produkcyjne, monitorowaniu rynku, partnerstwach międzynarodowych oraz ramach regulacyjnych. Przewidziano w nich 10 działań.
Diagnoza nie jest nowa. Prace nad ERVI trwają od lutego 2021 roku, gdy Komisja przyjęła plan SAMIRA. Zamówiony przez nią raport z października 2021 roku wskazał te same problemy i uznał nowy reaktor badawczy za jedyną sprawdzoną drogę do utrzymania pełnej gamy radioizotopów. Konkluzje Rady z czerwca 2024 roku obejmowały zbliżone obszary, a sama Komisja ocenia, że reaktory badawcze trzeba zmodernizować lub zastąpić do 2030 roku.
Warto odnotować, że ani Unia, ani państwa członkowskie nie mają dziś mechanizmu monitorowania i prognozowania zapotrzebowania na radioizotopy. Działające od 2012 roku Europejskie Obserwatorium zajmuje się wyłącznie podażą molibdenu-99 i technetu-99m. W czerwcu 2026 roku dziesięć państw, w tym Polska, wezwało Komisję do stworzenia takiego mechanizmu, a studium wykonalności ERVI dopiero przewiduje bazę danych o zużyciu izotopów i model porównujący podaż z potrzebami.
Trudno jednak winić wyłącznie Brukselę. Polityka zdrowotna jest w traktatach domeną państw członkowskich, a Unia może ją tylko wspierać – to państwa finansują reaktory badawcze i dysponują danymi o procedurach medycznych. Tymczasem wspomniana nota państw nie zawiera żadnego własnego zobowiązania – tylko wezwania pod adresem Komisji. Holandia przygotowywała PALLAS od 2007 roku, a budowę zaczęła dopiero w 2025 roku. Francuski JHR, budowany od 2007 roku, miał ruszyć w 2014 roku – dziś mowa o latach 2032–2034. Europejska produkcja opiera się więc nadal głównie na reaktorach z lat 60. i 70., których następcy powstają wolniej (a w zasadzie nie powstają), niż starzeją się ich poprzednicy.
