OECD NEA: SMR'y droższe od dużych reaktorów - także przy budowie seryjnej

Data dodania: piątek, 6 listopada 2026, autor: nuclear.pl

Małe reaktory modułowe będą droższe w budowie od dużych bloków – nie tylko dziś, ale i przy budowie seryjnej. Tak wynika z raportu „The Costs of Generating Electricity 2025” Agencji Energii Jądrowej OECD (NEA) i amerykańskiego instytutu badawczego EPRI: pierwsze reaktory SMR kosztują średnio 12,7 tys. USD/kWe wobec 11,5 tys. dla dużych bloków, a seryjne – 7,6 tys. wobec 5,5 tys. USD/kWe.

Koszty jądrowe podano w dwóch wariantach: near-term, czyli dla bloków budowanych jako pilotażowe, oraz NOAK – dla n-tego bloku z serii, po odbudowie łańcuchów dostaw i wyczerpaniu efektów uczenia się. W pierwszym reaktory SMR są droższe od dużych o 10 proc., w drugim już o 39 proc. Różnicę widać także w uśrednionym koszcie energii (LCOE), liczonym przy realnej stopie dyskontowej 5 proc.: 147 wobec 141 USD/MWh dziś i 91 wobec 78 USD/MWh w serii. Najtaniej wypada zresztą wydłużanie pracy istniejących bloków – średnio 48 USD/MWh.

To nie ceny z kontraktów, lecz szacunki inżynierskie. Punktem wyjścia była amerykańska baza kosztowa EPRI z 2024 roku, przeliczona współczynnikami lokalizacyjnymi i zweryfikowana przez państwa członkowskie. Dane o SMR – lekkowodnych i IV generacji – przekazało 11 krajów, a rozrzut jest ogromny: od 5,7 do 18,7 tys. USD/kWe dla pierwszych jednostek, przy 8,8–14,9 tys. dla dużych bloków. Autorzy zastrzegają, że niepewność jest tu znacznie większa niż w przypadku technologii dojrzałych, a poziom NOAK wymaga ciągłości budów, dojrzałego łańcucha dostaw i produkcji fabrycznej. Polskę raport zalicza, obok Szwecji i Czech, do państw budujących pierwsze bloki, w których początkowe szacunki mogą być relatywnie wysokie.

Warto odnotować, co te liczby oznaczają dla samej idei. Małe reaktory miały zrekompensować utratę efektu skali efektem serii. Tymczasem według NEA to duże bloki zyskują na powtarzalności więcej: ich nakłady spadają w serii o ponad połowę, a reaktorów SMR o 40 proc. Powód wydaje się prozaiczny – licencjonowanie, systemy bezpieczeństwa i organizacja placu budowy nie tanieją proporcjonalnie do mocy, a jednostka SMR ma w raporcie średnio 317 MWe wobec 1179 MWe dużego bloku. Na korzyść małych reaktorów przemawia niższa kwota pojedynczej inwestycji, co raport odnotowuje – megawat pozostaje jednak droższy.

Jest jeszcze kwestia zasadnicza. Seria wymaga portfela zamówień, tego zaś nie będzie bez niskich kosztów, których z kolei nie da się osiągnąć bez serii. Dotychczasowe doświadczenia nie zachęcają: NuScale w 2023 roku podniosło docelową cenę energii z projektu w Idaho (sześć modułów po 77 MWe) z 58 do 89 USD/MWh, po czym projekt anulowano.

Scenariusz NOAK, w którym atom schodzi poniżej 100 USD/MWh, pozostaje więc obietnicą, i to taką, w której małe reaktory przegrywają z dużymi. Dopóki pierwsza seria nie powstanie, skrót SMR można równie dobrze rozwijać tak, jak robią to złośliwi: Smartly Marketed Reactors.