Parlament przyjął nowelizację specustawy jądrowej

Data dodania: czwartek, 23 lipca 2026, autor: nuclear.pl

Parlament zakończył prace nad nowelizacją ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, określanej jako specustawa jądrowa. Przyjęte przepisy mają usprawnić proces przygotowania i realizacji inwestycji jądrowych poprzez umożliwienie wcześniejszego rozpoczęcia części robót budowlanych oraz szersze etapowanie procesu inwestycyjnego.

Nowelizacja stanowi odpowiedź na doświadczenia zdobyte podczas przygotowań do realizacji pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino. W praktyce największym wyzwaniem okazało się pogodzenie wieloletnich procedur administracyjnych, wymagań wynikających z Prawa atomowego, Prawa budowlanego oraz przepisów środowiskowych z harmonogramem realizacji jednego z najbardziej złożonych projektów infrastrukturalnych w kraju. Według Ministerstwa Energii wprowadzane właśnie zmiany mogą skrócić czas realizacji budowy elektrowni jądrowej nawet o około dwa lata.

Najistotniejszą zmianą jest wprowadzenie nowej kategorii decyzji administracyjnej – pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych przy obiekcie energetyki jądrowej oraz zezwolenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej na wykonanie wstępnych robót budowlanych przy obiekcie energetyki jądrowej. Dzięki temu inwestor będzie mógł rozpocząć określone prace przygotowawcze jeszcze przed uzyskaniem zezwolenia i pozwolenia na budowę całego obiektu i zakończeniem pełnej dokumentacji projektowej.

Z technicznego punktu widzenia chodzi przede wszystkim o roboty przygotowawcze oraz infrastrukturę niezbędną do rozpoczęcia właściwej budowy. W dużych projektach jądrowych tego typu prace obejmują między innymi przygotowanie placu budowy, wykonanie części infrastruktury technicznej, robót ziemnych czy elementów zaplecza inwestycji. Dotychczas wiele z tych działań musiało oczekiwać na zakończenie pełnego procesu uzyskiwania pozwoleń dla całego przedsięwzięcia, co prowadziło do wielomiesięcznych przestojów.

Nowelizacja rozszerza również możliwość etapowania inwestycji. Dotychczas przepisy Prawa budowlanego przewidywały możliwość wydawania pozwoleń dla części zamierzenia budowlanego przede wszystkim wtedy, gdy mogły one funkcjonować samodzielnie. W przypadku elektrowni jądrowej większość obiektów technologicznych stanowi jednak element jednego zintegrowanego systemu i nie posiada samodzielnej funkcjonalności. Nowe przepisy uwzględniają tę specyfikę, umożliwiając prowadzenie procesu inwestycyjnego etapami również w odniesieniu do obiektów, które ostatecznie będą stanowiły część jednego zakładu jądrowego.

Zmiany obejmują także dostosowanie procedur związanych z uzyskiwaniem pozwoleń na użytkowanie poszczególnych elementów inwestycji do nowego modelu etapowej realizacji. Ma to umożliwić bardziej efektywne prowadzenie prac wykonawczych oraz lepszą koordynację działań pomiędzy inwestorem, wykonawcami i organami administracji.

Istotnym elementem nowelizacji jest również uporządkowanie terminologii stosowanej w specustawie jądrowej oraz Prawie atomowym. W projektach realizowanych zgodnie z międzynarodowymi standardami jednoznaczność definicji ma szczególne znaczenie, ponieważ dokumentacja techniczna, proces licencjonowania oraz nadzór obejmują współpracę wielu instytucji krajowych i zagranicznych. Doprecyzowanie pojęć powinno ograniczyć ryzyko rozbieżności interpretacyjnych oraz usprawnić prowadzenie postępowań administracyjnych.

Jednocześnie ustawodawca podkreśla, że przyspieszenie procesu inwestycyjnego nie oznacza obniżenia wymagań w zakresie bezpieczeństwa jądrowego. Wszystkie roboty mające znaczenie dla bezpieczeństwa obiektu nadal będą wymagały odpowiednich zezwoleń i będą podlegały nadzorowi Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Oznacza to utrzymanie podstawowej zasady obowiązującej w energetyce jądrowej, zgodnie z którą harmonogram realizacji inwestycji nie może wpływać na wymagania dotyczące bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.

Przyjęta nowelizacja wpisuje się w działania mające na celu ograniczenie ryzyk harmonogramowych pierwszego polskiego projektu jądrowego. W przypadku inwestycji o wartości liczonych w dziesiątkach miliardów złotych nawet kilkumiesięczne opóźnienia przekładają się na istotny wzrost kosztów finansowania oraz wydłużenie okresu do rozpoczęcia produkcji energii elektrycznej. Możliwość prowadzenia części robót równolegle z końcowymi etapami projektowania i procedur administracyjnych jest rozwiązaniem stosowanym również przy realizacji wielu współczesnych projektów jądrowych na świecie, przy zachowaniu pełnego rozdzielenia prac przygotowawczych od robót mających wpływ na bezpieczeństwo obiektu.

Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa zostanie przekazana Prezydentowi RP do podpisu. Po jej wejściu w życie nowe przepisy będą mogły zostać wykorzystane przede wszystkim podczas realizacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce oraz kolejnych inwestycji planowanych w ramach krajowego programu energetyki jądrowej.