Bułgaria ponownie rozważa budowę Elektrowni Jądrowej Belene?

Data dodania: środa, 8 lipca 2026, autor: nuclear.pl

Projekt budowy Elektrowni Jądrowej Belene, który od kilkunastu lat pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych przedsięwzięć energetycznych, ponownie powraca do debaty publicznej.

Premier Bułgarii Rumen Radew poinformował, że podczas rozmów z prezydentem Ukrainy zaproponował alternatywne rozwiązanie wobec wcześniej rozważanej sprzedaży Ukrainie dwóch reaktorów przechowywanych obecnie w Bułgarii. Zamiast ich odsprzedaży Sofia proponuje wspólną realizację elektrowni jądrowej w Belene z wykorzystaniem istniejących urządzeń oraz finansowania ze środków europejskich.

Według przedstawionej koncepcji energia elektryczna produkowana w nowej elektrowni byłaby eksportowana na Ukrainę poprzez system elektroenergetyczny Rumunii. Oznaczałoby to powstanie nowego modelu współpracy regionalnej, w którym państwo członkowskie Unii Europejskiej budowałoby źródło wytwórcze z udziałem kraju spoza UE, a wyprodukowana energia zasilałaby ukraiński system elektroenergetyczny.

Projekt Belene ma długą i skomplikowaną historię. Budowę elektrowni rozpoczęto jeszcze w latach osiemdziesiątych XX wieku, jednak po zmianach politycznych inwestycję wstrzymano. Do projektu powrócono w pierwszej dekadzie XXI wieku, wybierając rosyjską technologię z dwoma reaktorami typu WWER-1000 W-412 (AES-92). Dla inwestycji wyprodukowano komplet głównych urządzeń, w tym dwa zbiorniki reaktorów oraz wyposażenie podstawowego obiegu technologicznego.

W 2013 roku rząd Bułgarii podjął decyzję o rezygnacji z realizacji projektu, argumentując ją przede wszystkim wysokimi kosztami inwestycji, które szacowano na około 10 miliardów euro, oraz trudnościami z zapewnieniem finansowania. Mimo wstrzymania projektu wyprodukowane reaktory zostały dostarczone do Bułgarii i od tego czasu pozostają zabezpieczone w magazynach, stanowiąc jeden z najbardziej wartościowych elementów niezrealizowanej inwestycji.

Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku temat urządzeń z Belene nabrał nowego znaczenia. Ukraina prowadzi program rozbudowy swojej energetyki jądrowej i wcześniej deklarowała zainteresowanie zakupem bułgarskich urządzeń. Rozwiązanie to miało umożliwić wykorzystanie ich przy dokończeniu budowy bloków 3 i 4 w Chmielnickiej Elektrowni Jądrowej, gdzie od wielu lat znajdują się niedokończone jednostki projektowane pierwotnie również w technologii WWER.

W kwietniu 2025 roku w Bułgarii ponownie rozgorzała dyskusja na temat możliwości budowy Elektrowni Jądrowej Belene i pojawiły się informacje o odrzuceniu propozycji odkupu sprzętu przez Ukrainę.

Nowa propozycja Bułgarii całkowicie zmienia kierunek dyskusji, jednak nadal projekt wymagałby rozwiązania kwestii dostosowania do obowiązujących europejskich wymagań bezpieczeństwa, zapewnienia pełnego łańcucha dostaw dla technologii rosyjskiego pochodzenia oraz znalezienia modelu finansowania akceptowalnego dla instytucji Unii Europejskiej.