Litwa ogłasza przetarg na demontaż rdzeni reaktorów RBMK-1500 w Elektrowni Jądrowej Ignalina

Data dodania: poniedziałek, 20 lipca 2026, autor: nuclear.pl

Litwa rozpoczęła kolejny kluczowy etap likwidacji Elektrowni Jądrowej Ignalina. Spółka Altra, odpowiedzialna za realizację programu wycofania elektrowni z eksploatacji, ogłosiła międzynarodowy przetarg na zaprojektowanie i wykonanie demontażu rdzeni obu reaktorów RBMK-1500.

Jest to najważniejszy oraz najbardziej wymagający technicznie element całego programu likwidacji obiektu, a jednocześnie przedsięwzięcie bez precedensu w światowej energetyce jądrowej.

Ignalińska Elektrownia Jądrowa wyposażona była w dwa reaktory RBMK-1500 – największe jednostki tego typu, jakie kiedykolwiek pracowały komercyjnie. Choć konstrukcyjnie wywodzą się one z reaktorów RBMK-1000 znanych z elektrowni w Czarnobylu, litewskie jednostki charakteryzowały się większą mocą oraz szeregiem modyfikacji poprawiających bezpieczeństwo eksploatacji.

Po wyłączeniu pierwszego bloku w 2004 roku oraz drugiego w 2009 roku rozpoczęto wieloletni program likwidacji obiektu, finansowany głównie przez Unię Europejską. Obecnie projekt wchodzi w najbardziej skomplikowaną fazę, obejmującą demontaż tzw. stref R3, czyli rdzeni reaktorów. Obejmują one bloki grafitowe moderatora, otaczające go konstrukcje stalowe oraz elementy wypełniające.

Rdzenie znajdują się w szybach o przekroju 21 × 21 metrów i głębokości około 25 metrów. Łączna masa materiałów przeznaczonych do demontażu w obu reaktorach wynosi około 25 tysięcy ton. Znaczna część tych materiałów została aktywowana neutronowo podczas wieloletniej eksploatacji reaktorów i stanowi długożyciowe odpady promieniotwórcze. Dotyczy to przede wszystkim grafitu moderatora oraz elementów konstrukcyjnych znajdujących się bezpośrednio w strefie aktywnej.

Demontaż będzie wymagał zastosowania specjalistycznych technologii cięcia, zdalnie sterowanych urządzeń manipulacyjnych, systemów ograniczających rozprzestrzenianie skażeń oraz rozbudowanych metod monitorowania radiologicznego. Równocześnie konieczne będzie zapewnienie bezpiecznej segregacji, pakowania, transportu i magazynowania powstających odpadów promieniotwórczych zgodnie z wymaganiami litewskiego dozoru jądrowego oraz międzynarodowymi standardami bezpieczeństwa.

Zakres zamówienia obejmuje pełny cykl realizacji przedsięwzięcia. Wybrany wykonawca będzie odpowiedzialny za opracowanie projektu technicznego, przygotowanie dokumentacji licencyjnej, dostawę specjalistycznego wyposażenia, przeprowadzenie demontażu obu rdzeni oraz zagospodarowanie powstających odpadów promieniotwórczych. Oznacza to, że wykonawca będzie odpowiadał zarówno za rozwiązania inżynierskie, jak i praktyczną realizację jednego z najbardziej złożonych projektów likwidacji obiektów jądrowych na świecie.

Ministerstwo Energii Litwy podkreśla, że będzie to pierwsza na świecie pełna likwidacja reaktora typu RBMK. Zdobyte doświadczenia technologiczne i organizacyjne mogą w przyszłości stanowić cenne źródło wiedzy dla państw posiadających lub likwidujących reaktory tej rodziny, przede wszystkim w Rosji. Ze względu na unikalność konstrukcji RBMK oraz brak wcześniejszych doświadczeń w demontażu grafitowych rdzeni tego typu, projekt będzie miał istotne znaczenie dla rozwoju technologii likwidacji obiektów jądrowych.

Postępowanie przetargowe prowadzone jest w dwóch etapach, w pierwszej fazie wykonawcy przedstawią propozycje techniczne, natomiast do drugiego etapu zostaną zaproszeni oferenci składający oferty finansowe. Podpisanie umowy planowane jest w 2027 roku. Szacunkowa wartość kontraktu wynosi około 400 mln euro. Finansowanie zapewnia Komisja Europejska za pośrednictwem Międzynarodowego Funduszu Wsparcia Likwidacji Elektrowni Ignalina (ang. Ignalina International Decommissioning Support Fund, IIDSF), którym zarządza Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. Przewiduje się, że od momentu wejścia umowy w życie realizacja projektu potrwa około 16 lat, co pokazuje skalę i stopień złożoności całego przedsięwzięcia.

Ogłoszenie przetargu stanowi jeden z najważniejszych kamieni milowych w historii programu likwidacji Ignalińskiej Elektrowni Jądrowej. Powodzenie projektu będzie miało znaczenie nie tylko dla Litwy, lecz również dla całego sektora energetyki jądrowej, wyznaczając nowe standardy techniczne i organizacyjne w zakresie demontażu dużych reaktorów grafitowo-moderowanych.