Po ponad 35 latach Włochy wracają do energetyki jądrowej

Data dodania: poniedziałek, 18 maja 2026, autor: nuclear.pl

Rząd Włoch zapowiada formalny powrót energetyki jądrowej do krajowego miksu energetycznego. Premier Giorgia Meloni poinformowała w Senacie, że jeszcze przed końcem lata ma zostać przyjęta ustawa umożliwiająca stworzenie pełnych ram prawnych dla ponownego uruchomienia programu jądrowego we Włoszech.

Oznacza to najpoważniejszy zwrot w polityce energetycznej tego kraju od czasu referendum po katastrofie w Czarnobylu, które doprowadziło do całkowitego odejścia od energetyki jądrowej na początku lat 90. poprzez zablokowanie możliwości odgórnego dekretowania lokalizacji z pominięciem lokalnych władz oraz zakazanie finansowego wspierania regionów, które zdecydowałyby się na umiejscowienie elektrowni na swoim terytorium.

Deklaracja włoskiej premier nie jest jedynie politycznym sygnałem, lecz elementem szerszego procesu prowadzonego od kilku lat. Rzym coraz wyraźniej postrzega energetykę jądrową jako narzędzie wzmacniające bezpieczeństwo energetyczne, ograniczające zależność od importowanych paliw kopalnych oraz wspierające cele dekarbonizacji zgodne z polityką Unii Europejskiej do 2050 roku.

Według zapowiedzi rządu, ustawa delegująca kompetencje wykonawcze ma zostać uchwalona jeszcze tego lata, natomiast szczegółowe akty wykonawcze będą przygotowane w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Dokumenty te mają stworzyć podstawy prawne dla rozwoju "zrównoważonej energetyki jądrowej".

Zakres planowanych zmian obejmuje między innymi opracowanie Narodowego Programu Zrównoważonej Energetyki Jądrowej, powołanie niezależnego dozoru jądrowego, rozwój krajowego zaplecza badawczo-przemysłowego oraz programów kształcenia nowych kadr.

W praktyce oznacza to próbę odbudowy całego ekosystemu jądrowego, który przez ponad trzy dekady pozostawał wygaszony. Jest to szczególnie istotne, ponieważ Włochy – mimo rezygnacji z własnych elektrowni – zachowały znaczące kompetencje przemysłowe w sektorze jądrowym. Włoskie przedsiębiorstwa uczestniczą od lat w europejskich i międzynarodowych projektach jądrowych jako dostawcy urządzeń, komponentów i usług inżynieryjnych. Powrót atomu może więc oznaczać nie tylko zmianę struktury produkcji energii, ale również próbę odbudowy strategicznego sektora przemysłowego.

Historia włoskiej energetyki jądrowej jest wyjątkowo burzliwa. Kraj eksploatował cztery elektrownie jądrowe uruchomione na początku lat 60. XX wieku. Po katastrofie w Czarnobylu społeczne nastroje gwałtownie się zmieniły i referendum doprowadziło do decyzji o wycofaniu się z energetyki jądrowej. Ostatnie dwa działające bloki – Caorso i Trino Vercellese – zakończyły pracę w 1990 roku.

Pierwsza próba powrotu do atomu pojawiła się po 2008 roku, jednak została zatrzymana po awarii w elektrowni Fukushima Daiichi. W 2011 roku aż 94% uczestników referendum odrzuciło możliwość budowy nowych elektrowni jądrowych. Od tego czasu nastąpiła jednak wyraźna zmiana społecznego postrzegania energetyki jądrowej. Rosnące ceny energii, kryzys gazowy po agresji Rosji na Ukrainę oraz coraz większa presja związana z dekarbonizacją spowodowały stopniowy wzrost poparcia dla atomu. Badania opinii publicznej z ostatnich lat pokazują, że znaczna część społeczeństwa dopuszcza wykorzystanie nowoczesnych technologii jądrowych, szczególnie małych reaktorów modułowych SMR oraz reaktorów zaawansowanych generacji.

Włoski parlament już w 2023 roku przyjął uchwałę wzywającą rząd do analizy możliwości włączenia energetyki jądrowej do krajowego miksu energetycznego. W tym samym roku rozpoczęła działalność Narodowa Platforma ds. Zrównoważonej Energetyki Jądrowej, której zadaniem jest określenie harmonogramu potencjalnego powrotu atomu oraz identyfikacja możliwości dla włoskiego przemysłu.

Choć obecne deklaracje rządu nie oznaczają jeszcze rozpoczęcia budowy konkretnych elektrowni, stanowią wyraźny sygnał polityczny i strategiczny. Włochy dołączają tym samym do grupy państw europejskich, które po latach sceptycyzmu ponownie uznają energetykę jądrową za jeden z filarów transformacji energetycznej. Szczególnie istotne jest to, że proces ten zachodzi w kraju, który przez dekady był symbolem społecznego odrzucenia atomu.